Xuất huyết tiêu hóa gặp cả ở nam và nữ, bệnh hay gặp sau cảm cúm hoặc dùng một số thuốc như aspirin, corticoid, sau các sang chấn tâm lý mạnh... Trong trường hợp xuất huyết tiêu hóa cấp, nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ nguy hiểm đến tính mệnh.
Nhiều người còn chủ quan
Với những bệnh về đường tiêu hóa, chúng ta thường chỉ cảnh giác khi có những triệu chứng rõ ràng như đau bụng, khó tiêu, đi tả chứ ít khi để ý các dấu hiệu mỏi mệt, khát nước, xanh mét. Nhiều trường hợp nhập viện muộn suýt mất mạng. tiêu biểu trường hợp ông T.V.D. (58 tuổi, trú tại Hai Bà Trưng, Hà Nội) có triệu chứng nôn ra máu, đại tiện phân đen. Tình trạng bệnh chuyển nặng, được người nhà nhanh chóng đưa vào Bệnh viện nhàn nhã (Hà Nội) cấp cứu. Tại đây, sau khi thu nhận và thăm khám, các thầy thuốc chẩn đoán bệnh nhân bị xuất huyết tiêu hóa. Các thầy thuốc tiến hành nội soi, kẹp cầm máu, song song đặt nội khí quản và hồi sức hăng hái. Tuy nhiên, tình trạng bệnh quá nặng, bệnh nhân lâm vào tình trạng sốc mất máu, rối loạn đông máu. Ngoài ra, bệnh nhân còn bị suy hô hấp nặng. Các thầy thuốc tiếp tục truyền máu, huyết tương tươi đông lạnh dịch. Hơn 10 giờ điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua cơn nguy nan. Bệnh nhân được tiếp kiến theo dõi và điều trị tại Khoa Tiêu hóa.
Xuất huyết tiêu hóa được xem là một cấp cứu nội khoa hiểm vì có thể ảnh hưởng đến tính mệnh bệnh nhân. Ở nước ta, cứ 100.000 người thì có từ 50 - 150 người bị xuất huyết tiêu hóa mỗi năm và tỷ lệ này đang tăng ở Việt Nam và một số nước đang phát triển. Nhiều bệnh nhân không biết mình bị chảy máu tiêu hóa. Khi thân thể mỏi mệt hay bị choáng váng, bệnh nhân thường tự tiện mua thuốc bổ sung sắt ở các nhà thuốc, đi khám bệnh tim mạch hoặc rối loạn tiền đình. Ngay cả khi có những biểu hiện rối loạn tiêu hóa, đi ngoài phân đen, nhiều bệnh nhân cũng thường tự điều trị khiến cho tình trạng bệnh hiểm nguy.
Điều trị xuất huyết tiêu hóa tại BVĐK tỉnh Quảng Trị.
Nhóm nguy cơ xuất huyết tiêu hóa
Có rất nhiều duyên cớ gây xuất huyết tiêu hóa. Tùy theo căn do mà xử trí và điều trị sẽ khác nhau.
Do loét bao tử hành tá tràng: Là nguyên nhân hay gặp nhất, khi đó, bệnh nhân nôn ra máu, đi ngoài phân đen. Chảy máu với khối lượng máu thường nhiều, có thể gây ra tình trạng thiếu máu trầm trọng; kết hợp với các triệu chứng khác như đau ở vùng thượng vị.
Do tăng sức ép tĩnh mạch cửa: Hiện tượng này gặp trong các bệnh xơ gan, hội chứng Bannti... Máu ở hệ tĩnh mạch cửa bị ngăn cản sẽ qua những đường bàng hệ để trở về tĩnh mạch chủ dưới phần bàng hệ phình giãn và tăng sức ép. Trong trường hợp này, máu tươi màu hơi đen vì là máu tĩnh mạch; khối lượng thường rất nhiều và không lẫn thức ăn... Một số nguyên cớ ít gặp hơn như ung thư bao tử, viêm dạ dày cấp, viêm loét trợt thực quản, ure máu cao, ngộ độc chì, ngộ độc thủy ngân...
Do lỵ trực trùng: Thường xảy ra ở trẻ thơ, có thể có sốt cao, đau quặn bụng dữ dội, đại tiện nhiều lần (15-20 lần/ngày) kèm mót rặn và đau lỗ đít. Phân lỏng, rất ít hoặc chỉ toàn máu, màu đỏ sẫm như máu cá hoặc nước rửa thịt.
Do lỵ amíp: Thường nhẹ với sốt nhẹ, đau quặn bụng dọc khung đại tràng và vùng hạ vị; đại tiện phân nhầy máu, thường máu chỉ dính quanh phân có màu đỏ tươi, kèm dấu hiệu mót rặn và đau lỗ đít sau ỉa.
Ung thư ruột già: Là bệnh lý thường gây chảy máu tiêu hóa ở người già. Ung thư ruột già phải thường kèm theo dấu hiệu đi ngoài phân lỏng và máu đỏ sẫm. Ung thư đại tràng trái thường là dấu hiệu táo bón, đi ngoài phân máu tươi; còn ung thư trực tràng lỗ đít thường kèm theo dấu hiệu kích thích đại tiện nhiều lần.
Viêm loét đại trực tràng chảy máu: Bệnh thường xảy ra ở phụ nữ trẻ với biểu thị từng đợt bao gồm sốt, đau khớp, đau quặn bụng dọc khung đại tràng và đại tiện ra máu, thường là máu tươi. ngoại giả, còn có thể gặp chảy máu trong trĩ, polyp, nứt kẽ hậu dịch thuật đà nẵng môn, Crohn đại - trực tràng...
Do thương hàn: Bệnh nhân đau bụng, ỉa phân có màu đỏ gạch hoặc đỏ sẫm.
Viêm ruột xuất huyết hoại tử: biểu hiện lâm sàng là tình trạng nhiễm khuẩn nhiễm độc nặng, sốt cao 40-41 o C, đau và trướng bụng, ỉa phân đen, mùi thối khắm.
Bệnh Crohn: Thường gặp là thương tổn vùng hồi manh tràng với đau bụng, đi ngoài phân lỏng từng đợt kèm theo sốt, máu lắng tăng. Biến chứng chảy máu thường gặp vào thời đoạn 2 hoặc 3 của bệnh với thương tổn loét hoặc rò thủng vách ruột. Ngoài ra còn có thể gặp chảy máu ruột non từ các duyên do hiếm gặp khác như: lồng ruột, loét túi thừa Meckel, lao ruột, ung thư ruột non hoặc chảy máu từ ruột non trong bệnh lý chảy máu toàn thể như trong sốt xuất huyết ...
Lời khuyên của thầy thuốc
Các dấu hiệu của xuất huyết đường tiêu hóa phụ thuộc vào vị trí và chừng độ trầm trọng của bệnh. Vì vậy, ngay cả khi không có bằng cớ xuất huyết, bệnh nhân chỉ có các triệu chứng như đau bụng vùng thượng vị, đau bụng khi dùng các thuốc có hại cho bao tử, bệnh nhân xanh lướt, hoa mắt, chóng mặt... cũng cần đi khám ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Xuất huyết tiêu hóa là bệnh dễ tái phát nếu không điều trị dứt điểm và có biện pháp phòng ngừa hợp lý. Để phòng bệnh tái phát, người bệnh tuyệt đối tránh xa thuốc lá và rượu bia, tránh ăn các loại thức ăn gây kích ứng vết loét như: thức ăn nhiều gia vị cay, chua, nhiều dầu mỡ, thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh.
Nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, tăng cường chất xơ và rau quả. Cần tái khám định kỳ theo quy định của bác sĩ để việc điều trị đạt hiệu quả.
BS. Nguyễn Thị Phương
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét