Lời giải cho vấn đề tai nạn liên lạc ngày trở nên cấp bách. Là người có gần 30 năm ôm tay lái xe khách và giảng dạy lái xe, ông Trương Nhất Vương - nghiêm đường Trường Trung cấp nghề Vnasime Tây Nguyên gửi đến độc giả báo SK&ĐS, đặc biệt là các trường dạy lái xe, lái xe bài phân tích một trong những nguyên do gốc rễ của TNGT bây giờ.
Trình độ nào cho thầy trò trường lái?
Cứ mỗi khi có tai nạn liên lạc nghiêm trọng, người ta lại nghĩ ngay đến các trọng tâm đào tạo tài xế và dư luận lại đặt câu hỏi về chất lượng đào tạo cũng như đạo đức nghề nghiệp của các ba dạy lái.
Cần phải dạy nghiêm ngặt dù là thao tác nhỏ.
Từ 1995 trở về trước, những người muốn theo nghề lái xe phải sang một thời gian dài phụ xe, nhẫn nại kính thưa vô kể việc không tên. tất tật những công việc gian lao đều đến tay lơ xe, nhưng riêng cái ghế tài xế và vô lăng thì không được chạm vào. thời kì là phép thử đức tính kiên nhẫn. Sự chịu thương chịu khó, chịu khổ chăm chút chiếc xe, với những hành trình kéo dài bằng năm tháng là phép thử tình nghề và quyết tâm đeo đuổi nghề tới cùng nếu không muốn kết thúc mong ước lái xe. Một phụ xe khi đã qua được những thử thách và có tố chất tài xế, sẽ được tin tức kèm cặp nhiều hơn, được cho chạy xe không qua những cung đường từ dễ đến phức tạp, trước khi được chính thức chở hàng hoặc hành khách.
Thầy dạy tài xế thời đó chả khác thầy dạy võ, phải đưa ra rất nhiều thử thách mới chọn được những trò có tâm, có đức, có năng khiếu để truyền nghề. Nhiều trò dù ngoan, hiền, chịu khó, nhưng không có năng khiếu tài xế thì suốt đời cũng chỉ được lơ xe mà thôi.
Trước kia là vậy. Còn cách đây vài năm, những người muốn học lái xe đều phải nộp hồ sơ và chờ, thậm chí phải lo lót nhờ vả để được học sớm. Nhưng giờ, nhiều nơi thầy phải đem xe đến tận nhà mời trò đi học. Học lái xe hay kiếm tấm bằng lái đã trở thành “phong trào” rộng khắp trên cả nước. Đối tượng đến các cơ sở đào tạo cũng đủ các thành phần. Việc đào tạo tài xế trở nên “nồi lẩu thập cẩm” như một lẽ tự nhiên. Những thân phụ dạy lái không còn quyền tuyển mà trở thành người phục vụ. Trò học tài xế mới là “Thượng đế”.
quờ quạng những “Thượng đế” này qua bàn tay của người phục vụ như trứng trong lò ấp, cứ đúng thời gian là “nở”. Nếu đúng quy luật trứng sẽ nở ra những con “vịt con” xinh đẹp. Nhưng thương ôi ở đây thì ngược lại, nó lại nở ra “tài xế chuyên nghiệp”. Những lái xe này chưa kịp thành thục đã trực tiếp điều khiển phương tiện và tai nạn xảy ra là điều tất yếu. Thống kê trên cả nước, mỗi ngày bình quân có trên 20 người vô tội ra đường mà không bao giờ còn lành lặn trở về.
Để có những lái xe có phẩm chất đạo đức, có văn hóa khi dự giao thông, có kỹ năng làm chủ dụng cụ và tài xế an toàn thì không cách gì khác là tuốt tuột phải được đào tạo căn bản, phải được giáo dục thật kỹ tại trường lái.
Một sự thật đáng buồn là tại các trung tâm dạy lái, nơi đào tạo, sản sinh ra những tài xế các hạng, hết thảy bố chỉ cần có bằng tốt nghiệp phổ thông trung học, có vài năm kinh nghiệm chạy xe, qua một lớp nghiệp vụ sư phạm chóng vánh thì nghiễm nhiên trở thành thầy dạy lái. Một hai năm trở lại đây có thông báo Bộ liên lạc vận tải (BGTVT) quy định cha nội (GV) dạy lái phải có trình độ trung cấp thì tức thì các lớp trung cấp nghề dành cho GV dạy lái được mở ra để các GV trên cả nước hoàn thành phổ cập đúng đề nghị, quy định của Bộ GTVT để không bị mất việc.
học vấn, trình độ GV đã thấp như vậy, nhưng không ít GV dạy lái lại còn lèo lá mua bằng tốt nghiệp THPT giả mới đáp ứng được đề nghị. Ở Đăk Lăk, Đăk Nông, cơ quan chức năng từng phát hiện có tới hơn 50 GV dùng bằng THPT giả. Một số mua được giấy phép lái xe, sau thời kì 3 năm chỉ cần ghi danh học nghiệp vụ sư phạm vài ba ngày cũng nghiễm nhiên trở thành GV cho dù họ chưa ngày nào chạy xe. Những bác tài “một bước lên thầy” với trình độ như vậy, nói một câu còn chưa nên, huống hồ là đứng lớp; riêng khoản đạo đức với nhân cách phách lối, bản lĩnh ngông cuồng thì có thừa. GV không có chuyên môn, không có kinh nghiệm chạy xe áng chừng các học viên bị các thầy này dạy, thì trách sao được sau khi có bằng lái vẫn cứ nhầm chân phanh, chân ga, thành kẻ giết người dù không cố ý ?! Câu “rau nào sâu đó” xem ra chẳng hề sai. Tôi ngờ rằng đa số các tai nạn từ va quẹt nhỏ đến tàn khốc đều có nguồn cội từ trường lái.
GV thì đã vậy, còn học viên thì sao. tài xế hạng B, hạng C đến FC theo quy định hiện dịch thuật đồng nai midtrans hành của BGTVT chỉ cần biết viết, biết đọc. tài xế hạng D từ 9 chỗ ngồi trở lên chỉ cần có bằng tốt nghiệp cấp 2. Trình độ học vấn của cả thầy và trò như vậy thì khi xúc tiếp, làm chủ và điều khiển những chiếc xe chất lượng cao, trang thiết bị hiện đại, công suất, véc tơ vận tốc tức thời cao... làm sao bảo đảm an toàn? Làm sao đòi hỏi lái xe phải thông đạt luật và trọng văn hóa giao thông?
Muốn có những lái xe tốt, lái xe an toàn thì phải có hệ thống giáo dục chuẩn. Trường, lớp phải đàng hoàng, GV phải chuẩn. Phải có trường đào tạo GV dạy lái một cách chuyên nghiệp để rèn dũa tạo ra một người thầy chuẩn về đạo đức, có trình độ học thức, trình độ chuyên môn sâu rộng, có thời gian cụt thực tại lái xe ít ra 3 năm trở lên. Phải tạo nên một đời GV dạy tài xế chuyên nghiệp, cho dẫu muộn cũng nên làm, mới mong đào tạo ra một đời tài xế chuyên nghiệp hợp với nhu cầu phát triển của xã hội.
Học viên học lái các hạng xe cũng cần được nâng chuẩn trình độ từ tốt nghiệp phổ thông trung học trở lên. Phải tổ chức tuyển đầu vào những người có đạo đức, có trình độ, tránh đào tạo xô bồ như giờ: chỉ cần người học nộp đủ tiền cho nhà trường, thì từ trộm cướp cho đến các thành phần bất hảo khác như nghiện hút, đâm thuê chém mướn, tính cách không thông thường, đều thành “thượng đế”, đều được cấp giấy phép tài xế để rồi hậu quả là những người vô tội bị chết, bị thương và tầng lớp phải gánh bổn phận.
Nên khảo sát trình độ hấp thu bài giảng trước khi thực hiện.
Cần siết chặt quy chuẩn
từng lớp phát triển, đòi hỏi người lái xe cũng phải học hành bài bản, đủ kỹ năng và kiến thức làm chủ các dụng cụ đương đại. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy trong đà phát triển của thời đại, việc đào tạo tài xế trên cả nước ta lại rơi vào tình trạng thụt lùi.
Đào tạo tài xế hiện thời xô bồ, thời gian đào tạo ngắn, đã vậy nhiều cơ sở đào tạo vì lợi nhuận lại cắt xén bài học, giờ học của học viên; Nhiều cơ sở đào tạo khoán xe, hoặc cho GV tự đầu tư phương tiện, tự tuyển sinh rồi muốn dạy kiểu nào thì dạy... Kết quả đầu ra thế nào, ai cũng có thể hình dong ra được.
Phần thi sát hạch lái xe ở thế kỷ trước và bây giờ có điểm chung, là đều gồm 3 phần: thi lý thuyết Luật giao thông, thi trong sa hình và rút cục là thi rà soát kỹ năng tài xế của học viên trên đường trường. Phần sát hạch lý thuyết hiện Bộ GTVT đã có thêm nhiều câu hỏi hợp. Tuy nhiên phần thi sa hình và đường trường tuy đã buộc các xe thi lắp thiết bị chấm điểm tự động, nhưng vẫn chưa đủ độ khó để có thể cho ra lò những tài xế đảm bảo chất lượng, lái xe an toàn.
Bài thi sát hạch trong sa hình ở thế kỷ trước khó hơn bây chừ. Học viên phải thực hành bài thi tiến lùi hình chữ chi trong thời kì giới hạn. Đây là bài khó nhất với học viên mới học lái xe, kể cả nhiều tài xế chuyên nghiệp, từng lái nhiều loại xe lâu năm trên đường, nếu không qua đào tạo căn bản. Học viên phải thực hành tiến, và lùi xe mà không được đổ cọc nào, nếu không muốn rớt sát hạch. Thêm phần lùi xe vào lắp rơ mooc (thi giấy phép máy kéo kéo rơ mooc trên đường). Phần thi sát hạch đường trường ở thế kỉ trước cũng khó hơn hiện nay rất nhiều, có bài dồn số nguy cấp khi xe đang xuống dốc. Khi xe bắt đầu xuống dốc, đề nghị thí sinh trong vòng 25 mét phải dồn được từ số 5 về số 3 theo trật tự mà không được dùng phanh. Nếu không về được số, để xe trôi tự do sẽ bị đánh rớt sát hạch. Bài thi này nhằm mục đích rèn cho học viên kỹ năng dồn số, dừng xe nguy cấp khi hệ thống phanh hỏng, dẫn đến hiện tượng xe mất phanh.
Bài thi sát hạch trong sa hình của vớ các hạng xe đang áp dụng, học viên chỉ cần chạy số 1 khắp cả sân và dùng số lùi ở bài ghép xe vào nơi đỗ. Bài dồn số khẩn được thay bằng tăng giảm số trên đường bằng. Trong vòng 50 mét, học viên phải tăng lên được một số và giảm một số. Nhiều học viên cũng chẳng thể thực hành được bài này. Họ có thể bỏ qua bài này mà chỉ bị trừ 5 điểm. Bài thi đường trường với 2km. Học viên chỉ cần thực hiện thao tác tăng, giảm số một lần. Trong vòng 100 mét nếu không thực hành được cũng chỉ bị trừ mỗi lần 5 điểm và trong 2 km đó không để xảy ra tai nạn là đã đạt đề nghị và được cấp GPLX.
Như vậy, phần thi sát hạch ô tô bây giờ chỉ để học viên thỏa mãn là được cấp GPLX cho oai, chứ trên thực tế nhiều người sau khi có GPLX có cho phép họ cũng không dám chạy, hoặc gan lì hơn một tý thì vừa chạy vừa cầu Chúa cho xe mình không húc vào “mông” ai đó.
Giải pháp cần kíp
Nhiều đồng nghiệp dạy lái của tôi đều nhất trí các giải pháp hữu hiệu mà Bộ GTVT nên yêu cầu nghiêm khắc, ứng dụng ngay tại tuốt luốt các trường dạy lái: Phải tăng thời kì học lái, thời kì đào tạo để cho ra trường những công nhân lái xe lành nghề. Phải có quy trình sát hạch vô lăng sát với đề nghị thực tại, phải đưa bài tiến lùi chữ chi, bài thi dồn số nguy cấp khi xe đang xuống dốc vào phần thi sát hạch thắt. Cấm tuyệt đối các cơ sở đào tạo ứng dụng hình thức cho nghiêm đường đầu tư xe, tự tuyển học viên và tự dạy.
Giải pháp rút cuộc, nhưng quan yếu hơn cả: là tinh thần và hành động trách nhiệm tối đa của các cơ quan quản lý. vơ các giải pháp cho dù có tốt, có tân tiến tới đâu mà các cơ quan quản lý buông lỏng sự rà, kiểm soát, làm không hết nghĩa vụ thì mọi cố gắng đều đổ sông, đổ biển. Như vậy, không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục tại trường lái mà còn phải đào tạo, giáo dục thật kỹ những người làm quản lý, hàng ngũ thẩm tra, kiểm soát, lực lượng thực thi công vụ...
Trương Nhất Vương
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét