Cơn co giật nửa mặt - Nguyên nhân và hướng xử trí

Bệnh tuy không đe dọa tính mạng nhưng gây ảnh hưởng lớn tâm lý và ý thức của người bệnh, từ đó làm cản trở giao tế xã hội, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc. Đặc biệt, trong các trường hợp bệnh nặng, bệnh nhân sẽ mất ngủ và hạn chế tầm nhìn.

Co giật nửa mặt là gì?

Các cơ của vùng mặt được điều khiển bởi các dây tâm thần mặt (còn gọi là dây thần kinh VII hay dây tâm thần sọ thứ bảy). Có một dây thần kinh mặt mỗi bên. Nó bắt đầu từ sâu bên trong não và qua nhiều cấu trúc để đến khuôn mặt. Các dây thần kinh mặt dẫn truyền tín hiệu từ não đến các cơ vùng mặt để thực hiện co thắt hay thư giãn cơ. Nếu dây tâm thần mặt bị chèn lấn ở vị trí nào đó trên đường đi, điều này có thể ảnh hưởng đến các tín hiệu điều khiển các cơ vùng mặt gây ra co cơ hoặc co giật cơ.

BS khám cho một bệnh nhân đau nửa mặt kịch phát.

duyên cớ do đâu?

Co giật nửa mặt xảy ra ở cả nam và nữ, dù rằng nữ giới có khuynh hướng bị thường xuyên hơn so với nam giới. Các triệu chứng thường bắt đầu ở tuổi đứng tuổi. nguyên do gây ra co giật nửa mặt vẫn chưa được hiểu rõ. Nhưng nhiều nhà chuyên môn cho rằng nguyên do thường gặp nhất là do huyết mạch ở thân não chèn ép lên dây thần kinh. Còn có duyên do hiếm gặp khác chẳng hạn như nhiễm trùng hoặc đột quỵ. Đôi khi không có duyên cớ rõ ràng và các thầy thuốc có thể gọi nó là co giật nửa mặt vô căn (không rõ căn do).

Ảnh hưởng đến thẩm mỹ

Khi mắc, bệnh nhân bị co giật thường bắt đầu xung quanh mắt (cơ vòng mi). Lúc đầu, những cơn co giật nửa mặt xuất hiện từng đợt. Dần dần cơn co giật nửa mặt trở nên nặng hơn và có thể trở nên liên tục. Phía bên trái của mặt thường bị nhiều hơn bên phải. Các cơn co giật nửa mặt có thể lan ra liên tưởng đến các cơ khác trên cùng một bên của khuôn mặt. Miệng và hàm thường bị co giật. Các góc của miệng có thể bị kéo lên bởi sự co thắt bộc trực. Một số người cũng nghe thấy âm thanh click trên mặt bị ảnh hưởng khi co thắt đến góc của miệng. Một số bệnh nhân có thể cảm thấy mất tự tín và khó chịu do những cơn co giật. Những người khác thấy sự co thắt có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn. Đối với một số người, cơn co giật nửa mặt có thể trở thành nặng hơn khi họ đang bị mệt và bao tay. Triệu chứng cũng có thể cải thiện khi bệnh nhân nằm nghỉ.

Làm thế nào để chẩn đoán co giật nửa mặt?

Chẩn đoán co giật nửa mặt có thể dựa trên việc hỏi bệnh sử và quan sát thuộc tính cơn co giật khởi phát không tự ý của các nhóm cơ một bên mặt. bình thường không tìm thấy lỗi tâm thần. Tuy nhiên, khi thăm khám kĩ các trường hợp co giật nửa mặt nặng và kéo dài, có thể thấy yếu nhẹ các nhóm cơ mặt cùng bên co giật. Điện cơ kim có thể bổ ích cho chẩn đoán co giật nửa mặt khi thấy những xung động kịch phát từ các nhóm cơ mặt liên quan. Tuy nhiên, ít dùng xét nghiệm này mà thường được dùng chẩn đoán hình ảnh để xác định bệnh. Bệnh nhân được chụp một phim CT có cản quang hoặc MRI để loại trừ các nguyên cớ khác. Đôi khi trên MRI có thể ghi nhận động mạch đốt sống giãn, phì đại chèn vào phức hợp VII, VIII. Vai trò của hình ảnh học trong bệnh co giật nửa mặt chỉ là xét nghiệm loại trừ các căn do khác ngoài nguyên nhân chèn ép huyết mạch tâm thần.

Về điều trị:

Tùy từng bệnh nhân mà các thầy thuốc sẽ chỉ định dùng thuốc hay giải phẫu. Uống thuốc chỉ có thể hữu ích khi co giật nửa mặt nhẹ hoặc không bộc trực. Có bệnh nhân khỏi hoàn toàn nhưng hiếm, số đông phải dùng thuốc lâu dài. giải phẫu được chỉ định với dịch thuật bạc liêu midtrans các trường hợp dùng thuốc không hiệu quả. Một số loại phẫu thuật có thể được thực hành, trong đó có giải phẫu giải ép vi mạch. Việc phẫu thuật này nhằm dời các mạch máu có thể gây chèn lấn lên dây tâm thần mặt. giải phẫu có thể chữa khỏi bệnh nhưng Đôi khi không phù hợp cho một số bệnh nhân bị co giật nửa mặt như trường hợp những bệnh nhân cao tuổi hay có bệnh lý nội khoa không cho phép gây mê toàn thân. Và hồ hết các bệnh nhân sau phẫu thuật hết co giật, mang lại thẩm mỹ cho khuôn mặt, tự tin trong giao du ngoài tầng lớp và quay lại công việc bình thường.

Chính do vậy, dù rằng bệnh không gây đau, không đe dọa tính mệnh nhưng lại ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống, tâm lý và tinh thần của người bệnh. Nếu bản thân hay người nhà có các dấu hiệu co giật nửa mặt thì nên đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa ngoại tâm thần để được khám và điều trị kịp thời.

ThS.BS. Trần Hoàng Ngọc