Bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người gây ra 2 thể bệnh lâm sàng là thể hung hãn và thể liệt, trong đó thể hung dữ là thường gặp ở người. Khi bệnh nhân đã khởi phát bệnh thì không có cách gì có thể cứu chữa được. Tuy nhiên, chúng ta có thể ngăn ngừa được bệnh dại nếu điều trị trước khi các triệu chứng xuất hiện.
Con đường truyền nhiễm bệnh dại
Virut dại xâm nhập hệ tâm thần động vật có vú. Virut dại chính yếu lây nhiễm từ nước miếng động vật mắc bệnh sang người qua vết cắn, vết thương, vết cào. Lưu ý, động vật dại khi liếm vết thương hoặc liếm niêm mạc mũi, miệng cũng có thể truyền virut dại sang người.
Ở Việt Nam, chó là ổ chứa virut dại đốn chiếm 96-97%, sau đó là mèo: 3-4%, động vật khác (thỏ, chuột, sóc...) chưa phát hiện được.lây nhiễm từ người sang người có thể xảy ra qua nước miếng của người bị bệnh chứa virut dại. Nhưng trong thực tế, chưa có tài liệu nào công bố, trừ trường hợp cấy ghép giác mạc của người chết vì bệnh dại sang người được ghép.
diễn đạt của bệnh dại trên người
Sau khi vào cơ thể, virut dại xâm nhập dây tâm thần di chuyển đến tủy sống và não với tốc độ 12-24mm mỗi ngày. Người bệnh đổi thay hành vi và thể hiện triệu chứng bệnh khi virut đến não.
Xối rửa vết thương bằng nước và xà phòng ngay sau khi bị chó mèo cắn để phòng bệnh dại.
Thường thời gian ủ bệnh dại ở người từ 2-8 tuần, có thể ngắn khoảng 10 ngày hoặc dài trên một 5 hoặc 2 năm. thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào số lượng virut thâm nhập cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách gần xa từ vết thương đến não bộ. Vết thương ở đầu và cổ hay vùng có nhiều dây thần kinh như ngón tay, thường có thời kì ủ bệnh ngắn hơn. Người nhiễm virut dại khi đã lên cơn dại thì tỷ lệ tử vong là gần như 100%.
Có 2 thể bệnh lâm sàng ở người là thể hung hãn và thể liệt. Thể hung tợn, bệnh nhân thường mô tả triệu chứng gào thét, tăng cảm giác của các cảm quan, sợ gió, sợ nước nên thường được gọi là bệnh sợ nước (Hydrophobia), bị hoang tưởng, đập phá, co thắt thanh quản... Ở thể liệt, bệnh nhân thường nằm im lìm, hay có liệt hướng lên, liệt hô hấp. thảy các bệnh nhân lên cơn dại đều bị tử vong.
Điều trị bệnh dại như thế nào?
Không có điều trị đặc hiệu một khi đã phát bệnh dại. Hầu như không can thiệp gì ngoài việc giữ cho bệnh nhân thoải mái, săn sóc giảm nhẹ cho nỗi đau thể xác và tinh thần.
Người coi sóc bệnh nhân nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa tránh bị cắn và nhiễm nước miếng từ màng nhầy và vết thương bằng cách sử dụng bảo hộ y tế cá nhân.
Giữ bệnh nhân trong phòng yên tĩnh với ánh sáng dịu và tránh các kích thích có khả năng làm tăng co thắt và co giật.
An thần chống co thắt cơ và kích thích.
Nuôi ăn bằng miệng thường khó thực hành nên thường dùng đường truyền tĩnh mạch.
Xử trí khi bị động vật cắn
Nếu một người thụ động vật cắn, ngay tức khắc:
Xối rửa ngay vết thương bằng xà phòng và nước trong khoảng 10- 15 phút, nếu không có xà phòng thì xối rửa bằng nước. Đây là bước điều trị tại chỗ rất hiệu quả chống lại bệnh dại.
Rửa sạch vết thương bằng cồn 70% hoặc thuốc sát khuẩn iodine nếu có.
Đến ngay trung tâm y tế để được điều trị đề phòng càng sớm càng tốt.
ngoại giả, cần tránh băng bó hoặc bôi thuốc kín vết thương, khâu vết thương sẽ làm virut dại dễ dàng thâm nhập hơn.
Đối với những vết thương lớn cần phải khâu thì phải đảm bảo rằng toàn bộ các vết thương đều được thấm đẫm/phong bế bằng huyết thanh kháng dại (RIG) trước khi khâu.
Việc khâu vết thương nên tiến hành khâu ngắt quãng/bỏ mũi, không cản ngăn việc máu chảy tự do và đặt ống dẫn lưu. Thường thì lần khâu thứ 2 sẽ mang lại nhân tố thẩm mỹ hơn.
Bảo dịch thuật công chứng cà mau vệ bằng miễn dịch đặc hiệu: Dùng vắc-xin dại tế bào hoặc dùng cả vắc-xin và huyết thanh kháng dại (HTKD) để điều trị đề phòng tùy theo tình trạng súc vật, tình trạng vết cắn, tình hình bệnh dại ở thú vật trong vùng. Không được lạm dụng trong dùng vắc-xin và HTKD.
Vắc-xin dại: Nước ta từ năm 1992 đã dùng vắc-xin dại tế bào Verorab là vắc-xin an toàn và hiệu lực bảo vệ cao. Các loại vắc-xin phòng dại hiện đại đều bất hoạt, an toàn, hiệu quả và có thể dùng cho phụ nữ có thai hoặc bà mẹ đang cho con bú. Nó không có ảnh hưởng đến quá trình phát triển của thai nhi cũng như trẻ trong quá trình bú sữa mẹ. Không có chứng cứ cho việc virut dại qua được hàng rào nhau thai mẹ và những đứa trẻ được sinh ra qua mổ lấy thai đều hoàn toàn khỏe mạnh.
BS. Nguyễn Hữu Châu Đức
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét