Làm sao để từ bỏ những cơn đau mạn tính?

Đau mạn tính

Mỗi chúng ta đều đã từng trải nghiệm cảm giác đau, nhức ở một thời điểm nào đó trong đời. Cảm giác đau đột ngột là một phản ứng quan yếu của hệ thống tâm thần cảnh báo chúng ta về những nguy cơ chấn thương. Khi bạn bị tổn thương một nơi nào đó trên cơ thể, tín hiệu đau sẽ được truyền đi từ khu vực tổn thương qua tủy sống và đến não. Não ngay thức thì phát tín hiệu để vùng đó hoặc toàn thân thể đáp ứng lại cơn đau.

Cảm giác đau do tổn thương sẽ giảm dần qua quá trình điều trị, chăm chút và hồi phục. Tuy nhiên, đau kinh niên lại không giống như vậy. Khi bị đau mạn tính, cơ thể bạn vẫn nối gửi các tín hiệu đau đến não, ngay cả khi vết thương đã phục hồi. Đau có thể kéo dài từ vài tuần tới nhiều năm. Đau mãn tính có thể làm ảnh hưởng đến khả năng vận động, sự linh hoạt, sức mạnh và khả năng chịu đựng. Đau cũng ảnh hưởng đến công việc và các hoạt động hàng ngày của bạn.

Đau kinh niên được định nghĩa là đau kéo dài ít nhất 12 tuần. Cảm giác đau có thể thấy rõ ràng hoặc mơ hồ, cảm giác nóng rát hoặc đau nhức ở những khu vực bị ảnh hưởng. Đau có thể liên tiếp hoặc ngắt quãng, đến và đi mà không có nguyên do rõ ràng. Đau có thể xảy ra ở hồ hết các khu vực của thân thể, chừng độ đau có thể khác nhau ở mỗi khu vực.

Một số loại đau mạn tính phổ thông nhất bao gồm:

• Đau đầu
• Đau sau phẫu thuật
• Đau sau chấn thương
• Đau lưng dưới
• Đau ung thư
• Đau khớp
• Đau thần kinh - neurogenic pain (nguyên cớ bởi tổn thương tâm thần)
• Đau liên tưởng đến tâm thần - psychogenic pain (nguyên nhân gây đau không phải do bệnh, chấn thương hay tổn thương tâm thần)

nguyên nhân gây đau mạn tính là gì?

nguyên cớ của đau mạn tính thường lên đường từ chấn thương ban sơ, như bong gân hoặc căng cơ. Người ta cho rằng đau mãn tính phát triển sau tổn thương của các dây tâm thần. Các tổn thương thần kinh làm cho cơn đau dữ dội và kéo dài hơn. Trong những trường hợp này, chỉ điều trị thương tổn căn bản thì chẳng thể giải quyết được cơn đau kinh niên.

Trong một số trường hợp, có những người bị đau mạn tính mà không có bất kỳ chấn thương ban đầu nào. căn nguyên chuẩn xác của đau mãn tính không can hệ đến chấn thương vẫn chưa được hiểu rõ. Đau kinh niên thỉnh thoảng khởi hành từ các vấn đề sức khỏe khác, tỉ dụ như:

• Hội chứng mỏi mệt mạn tính (Chronic fatigue syndrome - CFS): là một rối loạn hư nhược của thân thể, được đặc trưng bởi tình trạng đại mệt mỏi và thường kèm theo đau.
• Lạc nội mạc tử cung (Endometriosis): gây đau kinh niên khi các tế bào nội mạc tử cung xuất hiện và phát triển tại các khu vực khác ngoài tử cung.
• Hội chứng Fibromyalgia (hội chứng đau xơ cơ): đau cốt ở xương và cơ
• Viêm ruột mạn tính (Inflammatory Bowel Disease - IBD): bao gồm nhiều triệu chứng, trong đó có viêm và đau kinh niên ở hệ tiêu hóa.
• Viêm bàng quang kẽ (Interstitial cystitis - IC): rối loạn kinh niên ở bọng đái, đặc trưng bởi đau và sức ép không thoải mái tại bóng đái
• Rối loạn khớp màng tang hàm (Temporomandibular joint - TMJ): gây đau hàm, đau nhức mặt, cứng khớp khó mở hoặc đóng miệng, cắn không đều…
• Đau âm hộ mãn tính (Vulvodynia): đau âm hộ kinh niên xảy ra mà không có duyên cớ rõ ràng

Những ai có nguy cơ bị đau kinh niên?

Đau mạn tính có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ quát nhất ở người lớn tuổi. Ngoài tuổi tác, các nhân tố khác có thể làm tăng nguy cơ bị đau kinh niên bao gồm:

• Chấn thương: những chấn thương nặng, nhiều vị trí có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện đau mạn tính sau đó.
• giải phẫu: một số loại phẫu thuật sẽ làm xuất hiện đau mạn tính sau khi đã ỏn định vết mổ.
• Giới tính: đàn bà thường bị đau nhiều hơn nam giới.
• Thừa cân hoặc béo phì.

Đau kinh niên được điều trị như thế nào?

Mục tiêu chính của điều trị là giảm đau và tăng khả năng vận động, giúp bạn duy trì các hoạt động hằng ngày mà không cảm thấy khó khăn.

mức độ và tần suất đau kinh niên có thể khác nhau giữa các cá nhân chủ nghĩa. Vì vậy, bác sỹ sẽ coi xét tình trạng thực tại của bệnh nhân (triệu chứng đau, các vấn đề sức khỏe kèm theo) để đưa ra giải pháp điều trị thích hợp. Can thiệp y tế, đổi thay lối sống hoặc kết hợp các phương pháp này có thể được dùng để giải quyết tình trạng đau mạn tính của bạn.

Thuốc

Có nhiều loại thuốc điều trị chứng đau kinh niên và bác sỹ sẽ cân nhắc cho bạn dùng. dù rằng một số loại thuốc trong đó không cần kê đơn nhưng do thuộc tính các cơn đau mạn tính thường kéo dài nên bạn sẽ phải dùng thuốc trong một thời gian dài. vì vậy, cần hỏi ý kiến và tuân theo chỉ định của bác sỹ với bất cứ loại thuốc giảm đau nào bạn đang sử dụng.

• Thuốc giảm đau không kê đơn, bao gồm: Acetaminophen (Tylenol) hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như Aspirin (Bufferin) hoặc Ibuprofen (Advil).
• Thuốc giảm đau nhóm opioid, bao gồm: morphine (MS Contin), Codeine, và Hydrocodone (Tussigon)
• Thuốc giảm đau bổ sung, như các thuốc chống trầm cảm (antidepressants) và thuốc chống co giật (anticonvulsants)

Một số giải pháp y tế khác

• dùng kích thích điện (electrical stimulation): giảm đau bằng cách dùng dòng điện nhẹ để kích thích vào các cơ của bạn.
• Ngăn chặn dẫn truyền tâm thần (nerve block): cản ngăn các tín hiệu đau được gửi đến não của bạn
• Châm cứu: đây được coi là một phương pháp của Y học cổ truyền rất hiệu quả để giảm đau
• Mát xa: các liệu pháp mát xa được cho là có tác dụng ngay và kéo dài để làm giảm khó chịu do những cơn đau kinh niên đem lại.
• Vật lý trị liệu: với sự viện trợ và chỉ dẫn của các chuyên gia vật lý trị liệu, bạn có thể tự tập luyện hoặc được ứng dụng các biện pháp hiệp để giảm đau hiệu quả.
• giải phẫu: thường là cân nhắc rút cục để điều trị với những cơn đau nghiêm trọng, chẳng thể can thiệp bằng các phương pháp điều trị khác.
• 

thay đổi lối sống

thay đổi lối sống được khuyến nghị để mang lại hiệu quả điều trị giảm đau mạn tính tối ưu. Bạn nên cân nhắc để thực hiện một số cách sau đây:

• Thái cực quyền (Tai Chi)
• Yoga
• Thiền
• Nghệ thuật và âm nhạc trị liệu
• dùng vật nuôi (chó, mèo, chim...) để trị liệu - Pet therapy
• Chữa bệnh bằng tâm lý - Psychotherapy

Điều bạn cần: thay đổi bản thân...

Hãy nhớ rằng: không có thuốc hoặc phương pháp tối ưu nào chữa khỏi hoàn toàn đau kinh niên, nhưng đau mạn tính có thể được quản lý hiệu quả. Điều quan yếu là tuân thủ chỉ định điều trị của bác sỹ cùng với duy trì dịch thuật quảng bình các liệu pháp hỗ trợ.

Đau mãn tính có thể ảnh hưởng thụ động đến tâm lý của bạn, làm tăng stress và găng. bởi thế bạn cũng nên chủ động xây dựng cho mình các kĩ năng giúp bạn chống lại những stress gây ra bởi đớn đau. Dưới đây là những điều bạn cần lưu ý:

chăm nom bản thân: Ăn uống lành mạnh, ngủ đủ, hoạt động thể chất luôn, chú trọng nhiều hơn đến cơ thể và hình thức của bạn, giúp cơ thể khỏe mạnh và giảm bít tất tay.

Hoạt động xã hội: Một cách tốt nhất để cải thiện tâm cảnh và giảm căng thẳng là dự các hoạt động bạn thích và giao lưu nhiều hơn với bạn bè. Đau mãn tính có thể khiến bạn khó khăn hơn để tham gia đầy đủ được các hoạt động từng lớp nhưng cô lập mình có thể khiến tình trạng của bạn thụ động hơn, và tăng sự nhạy cảm đối với đớn đau. Hãy chọn những hoạt động hạp và lắng nghe thân bạn, nếu bạn không bị gia tăng các cơn đau, đừng ngần ngại tham dự nhé.

cỡ sự hỗ trợ: Bạn bè, gia đình luôn ở bên và hỗ trợ bạn trong những thời điểm khó khăn. Đừng ngại ngần san sẻ cũng như dạo sự trợ giúp của những người thân yêu bên cạnh mình.

Ths.BS Trần Thu Nguyệt - Viện Y học áp dụng Y học Việt Nam