sự thực đau đớn đằng sau "vàng Ấn Độ" từng mê hoặc hội họa phương Tây suốt nhiều thế kỷ: Nỗi khổ cực của loài bò
Từ tuyệt bút "Thiên sứ gọi kim ô lên" của đại danh họa J.M.W Turner cho đến "Đêm đầy sao" của Vincent van Gogh, tất đều nhấp nhánh một sắc vàng kỳ diệu được cô đặc từ... nước giải bò.
Không như ngày nay đầy rẫy các loại màu vẽ, các họa sĩ trước thế kỷ 20 có rất ít sắc tố. Để có được tác phẩm như ý, họ phải bỏ rất nhiều công vào việc tìm màu.
Màu vàng: Từ đại diện của bội nghịch tới được say mê đến phát cuồng
Nếu phương Đông cổ đại xem màu vàng là đại diện của hoàng thất thì phương Tây lại coi nó như tượng trưng của sự phản. hồ hết các bức tranh vẽ Judas Iscariot, tông đồ phản Chúa của Thời kỳ Phục hưng (thế kỷ 15-17) đều lấy sắc vàng làm màu chủ đạo.
Trước và trong Thời kỳ Phục hưng, hội họa phương Tây cốt yếu luẩn quẩn các chủ đề đạo. Tuy nhiên kể từ khi bước sang thế kỷ 18, nó bắt đầu mở rộng. Những tên tuổi hội họa lừng lẫy ra đời, gạt phắt đích phục vụ nhà thờ sang một bên, thoải mái vung cọ vì đam mê riêng.
Trước thế kỷ 18, màu vàng bị đóng khung trong quan niệm "sắc màu làm phản"
Bước sang thập niên 1860, nhờ sự xuất hiện của các danh họa như Claude Monet (Pháp), JMW Turner (Anh), môn phái ấn tượng ra đời, phá vỡ mọi khuôn khổ hội họa sẵn có. Cũng nhờ có họ, màu vàng được đánh tan định kiến, trở thành chói lòa như bình minh và được giới cầm cọ đặc biệt yêu thích.
Bắt đầu bằng "Thiên sứ gọi quạ lên" (The Angel Standing in the Sun) của Turner, màu vàng tỏa rạng trong ối các kiệt tác hội họa thế kỷ 19. Nó lại ám ảnh, đớn đau trong Đêm đầy sao (The Starry Night) của danh họa vĩ đại Vincent van Gogh (Hà Lan), vừa bùng nổ sự tinh tế trong Tuổi thơ ngây (The Age of Innocence) của Joshua Reynolds (Anh) lẫn Cẩm chướng, Lưu ly, Lưu ly, huê hồng (Carnation, Lily, Lily, Rose) của John Carner Sargent (Mỹ).
"Thiên sứ gọi quạ lên" của J.M.W Turner
"Đêm đầy sao" của Vincent van Gogh
"Cẩm chướng, Lưu ly, Lưu ly, Hoa hồng" của John Carner Sargent
"Tuổi thơ ngây" của Joshua Reynolds
"Vàng Ấn Độ" – Cơn sốt của thời đại
Trong thế giới thiên nhiên, vàng là màu sắc quen thuộc. Các nghệ sĩ của thời cổ đại thường lấy hoàng thổ (đất sét vàng) để làm màu vẽ. Tuy nhiên, màu vàng từ đất có chút đơn điệu và tối. Vậy nên khi trường phái ấn tượng chào đời, người ta thèm khát một màu vàng với hết thảy các gam, từ tươi sáng đến lộng lẫy, rộn rực nhất.
Thế rồi đột ngột, giữa những chất màu và thuốc nhuộm tổng hợp nổi lên một bảo vật. Đó là những khối, thỏi, cục màu vàng tỏa sáng trẻ ranh. Người ta gọi nó là "vàng Ấn Độ".
Lý do thì cũng đơn giản thôi, vày màu vàng này đến từ Ấn Độ. Có người cho rằng, chúng là kết tinh nước giải của rắn. Có người lại bảo, chúng được làm từ mật lạc đà.
Màu vàng của Ấn Độ cực kỳ lừng danh...
Ai nấy điên cuồng tìm mua "vàng Ấn Độ". Không như màu vàng của đất sét vừa tối vừa khó chỉnh gam, "vàng Ấn Độ" đáp ứng mọi đòi hỏi của người họa sĩ. Chỉ cần linh hoạt một tẹo, họ có thể biến nó từ màu vàng chanh lung linh đến sắc cam nồng ấm.
Trong Thiên sứ gọi ác lên của Turner, "vàng Ấn Độ" chói lọi hơn cả rạng đông. Giữa Tuổi thơ ngây của Reynolds, nó lại khôn xiết dịu dàng. Tới tác phẩm của Sargent thì lại vô cùng rét mướt...
Kết tinh nước tiểu bò: Nỗi khổ cực của những con bò cả đời phải ăn lá xoài
Không cứ là đại danh họa hay người vẽ tranh nghiệp dư, phương Tây điên cuồng mài "vàng Ấn Độ", phết lên giấy, ván vẽ, bức tường. Họ không hay biết rằng, cái mà họ nâng niu trân quý bằng cả đôi tay lẫn hồn bản chất chỉ là… nước giải bò.
Tại Ấn Độ, nơi khởi hành của "vàng Ấn Độ" là Munger, mảnh đất thuộc bang Bihar. Để có được màu vàng vạn sắc, người ta ép lũ bò phải ăn lá xoài suốt cả đời.
bản chất là nước đái của bò
cựu, lá xoài không nằm trong thực đơn yêu thích của các loài thú ăn cỏ, vì trong lá có độc tố, ăn nhiều sẽ gây ngộ độc. Có điều lá xoài sau khi "trải" hệ thống tiêu hóa của bò sẽ bị phân giải thành axit euxanthic mang sắc tố vàng. Càng ăn lá xoài lâu bao nhiêu, con bò càng ốm o, suy dinh dưỡng. Nhưng nước đái nó thải ra thì cực sáng tươi, đến mức nhóng nhánh.
Sau khi "thu hoạch" nước tiểu bò chuyên ăn lá xoài, người ta đem chắt lọc, đun sôi cho bay hết hơi nước, sấy khô, ép chặt thành khối. Ở Ấn Độ, những cục "cao" nước tiểu bò này được gọi là "piuri".
Phải mất những 25 năm để đánh tháo cho bò
Mãi đến tận năm 1883, phương Tây mới biết "vàng Ấn Độ" chỉ là nước giải. Công đầu thuộc về TN Mukharji, một viên chức thuộc Vườn thực vật hoàng tộc Kew. Vì nghe quá nhiều tin đồn không xác thực về cỗi nguồn "vàng Ấn Độ", giám đốc của Vườn thực vật hoàng thất Kew bèn cử Mukharji đến tận nơi xác minh.
Sau khi tận mắt chứng kiến quy trình tạo ra "vàng Ấn Độ", Mukharji ngay tức thì viết thưa chi tiết, gửi đến Hội Nghệ thuật ở London (Anh). Ông nhấn mạnh những con bò bị ép buộc phải ăn duy nhất một loại lá là lá xoài cực kỳ gày mòn, đớn đau, khổ sở.
Thế nhưng bất chấp sự thực đã khai mở, hội họa phương Tây vẫn không ngừng khát cầu "cao" nước đái bò. Phải mất thêm 25 năm nữa, người ta mới chịu buông bỏ.
ngày nay, "vàng Ấn Độ" tất nhiên là không còn nữa. Song "tinh hoa" của bò ăn lá xoài thì vẫn đầy rẫy trên các bức họa bạt mạng với thời kì.
Tham khảo: BBC
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét