“Cởi trói” cho ca khúc ra đời trước 1975

Đáng chú ý, NSND Nguyễn vinh quang - quyền Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn gần đây cho biết, Chính phủ đồng ý với một số đề xuất xây dựng dự thảo nghị định mới, trong đó bỏ quy định cấp phép ca khúc trước 1975.

Đời sống nhạc Việt từng khiến báo giới tốn nhiều giấy mực bởi một số ca khúc sáng tác trước 1975 bị cấm biểu diễn và lưu hành, dù những ca khúc này được giới nhạc sĩ đánh giá cao, tình nhân nhạc nhiều thế hệ yêu mến và thuộc nằm lòng. Trong đó phải kể đến các ca khúc nức tiếng như Cánh thiệp đầu xuân (tác giả Lê Dinh - Minh Kỳ); Chuyện buồn ngày xuân, Rừng xưa (Lam Phương); Đừng gọi anh bằng chú (Diên An); Con đường xưa em đi (Châu Kỳ - Hồ Đình Phương) 2 năm trước bị “tuýt còi” làm xôn xang dư luận.

Những ca khúc ra đời trước 1975 như Con đường xưa em đi sắp được “cởi trói” cấp phép.

Tháng 3/2017, Cục Nghệ thuật biểu diễn cho rằng 5 ca khúc trên nằm trong danh sách cần được coi xét lại ca từ, tên tác giả. Chúng có các dị bản tồn tại song song tác phẩm gốc, làm méo mó ý nghĩa ca khúc, song song vi phạm quyền bảo vệ sự kiêm toàn tác phẩm. Tuy nhiên, theo Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nội dung các bài hát không có vấn đề gì, âm nhạc và ca từ đều theo dòng nhạc phổ biến lúc bấy giờ (thập niên 70) tại các tỉnh thành miền Nam, dễ hát, dễ nghe, dễ thuộc. Nhiều ý kiến chỉ trích về việc cấm lưu hành, phổ quát 5 ca khúc nói trên đã nổ ra và công chúng đều tỏ thái độ khó hiểu, bức xúc. rốt cuộc, Bộ VH-TT&DL đã đề nghị Cục Nghệ thuật biểu diễn thu hồi công văn cấm lưu hành Cánh thiệp đầu xuân, Chuyện buồn ngày xuân, Rừng xưa, Đừng gọi anh bằng chú, Con đường xưa em đi . Ngay sau đó, ca khúc Màu hoa đỏ (thơ: Nguyễn Đức Mậu, nhạc: Thuận Yến) bị Sở VH-TT&DL Tiền Giang đưa vào danh mục 354 ca khúc không được phép phổ biến tại các cơ sở kinh dinh karaoke như đổ thêm dầu vào lửa, bức xúc dâng lên cực điểm. ngay tức khắc, cơ quan chức năng của Bộ VH-TT&DL đã có công văn hỏa tốc đề nghị ngành văn hóa tỉnh Tiền Giang thu hồi việc cấm phổ thông Màu hoa đỏ .

Những sự việc trên cho thấy, việc cấp phép, phổ biến và lưu hành ca khúc sáng tác trước 1975 nói riêng và nhiều khoảng thời kì tại nước ta từng làm dư luận khó hiểu và băn khoăn. Có nhiều duyên cớ dẫn đến tình trạng này, trong đó nhiều quan điểm cho rằng do cách làm máy móc của cơ quan quản lý chuyên môn, văn bản quy định chồng chéo... Mới đây, NSND Nguyễn vinh quang - quyền Cục trưởng Cục Nghệ thuật trình diễn khẳng định, việc cấp phép ca khúc hiện thời ít thích hợp với thực tế. Việc chọn lựa ban bố các danh mục bài hát được phổ thông cũng không thông thoáng. Chính nên chi, một trong dự thảo Nghị định lần này, Cục Nghệ thuật đề xuất bỏ thủ tục cấp phép phổ thông ca khúc để xóa bỏ ranh giới thời gian sáng tác và giảm thủ tục hành chính cấp phép.

Dự thảo Nghị định về Nghệ thuật biểu diễn gồm 5 chương, 32 điều quy định về Hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; Thi người đẹp, người mẫu; Lưu hành bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sàn diễn và phổ biến tác phẩm âm nhạc, sân khấu. Đặc biệt, dự thảo quy định các tác phẩm âm nhạc, sân khấu sáng tác trước 1975 không phải thực hiện đề nghị cấp giấy phép là những tác phẩm có nội dung tư tưởng rõ ràng, ca tụng tình quê hương, giang sơn, tình đôi lứa, hiệp với giá trị, chuẩn mực đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa Việt Nam và đúng quy định của luật pháp; có chất lượng nghệ thuật. Quy định mới đưa vào dự thảo Nghệ thuật trình diễn lần này được nhiều người đánh giá cao bởi có sự thông thoáng, như một sự “cởi trói” cho những ca khúc ra đời trước 1975 nói riêng và ở khoảng thời kì khác nói chung. Thực tế, ca khúc trước hay sau 1975 đều có những tác phẩm đi vào đời sống tinh thần, được phổ cập và làm đắm đuối các thế hệ yêu nhạc như Màu hoa đỏ, Nối vòng tay lớn ... Các tác phẩm này đã trở nên tài sản ý thức của cộng đồng nên việc phải xin cấp phép hoặc bị dừng phổ quát như trước sẽ tạo hiệu ứng ngược, dư luận phản ứng là đương nhiên.

Một số quan điểm cho rằng, bỏ cấp phép ca khúc hoặc bỏ khái niệm bài hát sáng tác trước, sau 1975 chính là để tạo nên dịch thuật bắc ninh midtrans sự đồng đẳng, không có khoanh vùng đặc biệt để cấp phép. Đây cũng là động thái “cởi trói” cho những ca khúc trở nên quen thuộc, phổ quát trong Thực tế có nội dung, ca từ ăn nhập với thuần phong mỹ tục, tụng ca ái tình quê hương tổ quốc, tình ái lứa đôi... Cơ quan quản lý nhà nước chỉ cần đưa ra quy định cấm lưu hành, phổ thông và có chế tài xử phạt với cá nhân chủ nghĩa, tổ chức lưu hành, phổ quát bài hát có nội dung xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ cá nhân chủ nghĩa, tổ chức hoặc đi trái lại lợi ích dân chúng là có thể đảm bảo môi trường âm nhạc nước nhà sạch đẹp đúng nghĩa.

Hoa Quỳnh