nguyên do gây dị ứng
Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa biết chuẩn xác vì sao hệ thống miễn nhiễm lại gây ra phản ứng dị ứng khi một chất lạ tưởng chừng vô hại thâm nhập vào cơ thể. Nguy cơ gây dị ứng có thể do cơ địa và môi trường.
Các nguyên tố cơ địa: Di truyền, giới tính, chủng tộc và tuổi tác, trong đó nguyên tố di truyền là quan trọng nhất.
Các nhân tố môi trường: Bốn yếu tố chính có thể tác động lên tình trạng dị ứng là sự thay đổi trong việc xúc tiếp với các bệnh lây truyền trong thời thư từ, sự ô nhiễm môi trường, mức độ kháng nguyên gây dị ứng và việc thay đổi chế độ ăn uống.
Sinh lý bệnh học
Đáp ứng miễn nhiễm là những phản ứng bảo vệ cơ thể. Tuy nhiên trong một số trường hợp các đáp ứng này lại nhạy cảm quá mức gây tổn hại cho mô và cơ quan do sự tương tác giữa một hay nhiều nguyên tố của môi trường (dị nguyên) với các thành phần của đáp ứng miễn nhiễm đặc hiệu đã được hình thành trước đó.
Có thể chia hiện tượng quá mẫn ra làm 4 loại: Type I, II, III là những phản ứng qua trung gian kháng thể; type IV là phản ứng qua trung gian tế bào.
Các nguyên tố gây dị ứng.
Type I: Quá mẫn tức tốc, đặc trưng bởi các phản ứng dị ứng xảy ra nhanh (<30 phút), ngay sau khi tiếp xúc với kháng nguyên do kích hoạt quá mức các tế bào bạch cầu lympho B và một loại kháng thể đặc biệt gọi là IgE.
IgE liên kết với kháng nguyên gây dị ứng và sau đó đến một thụ thể trên tế bào mast hoặc basophils, kích hoạt giải phóng các hóa chất trung gian gây viêm và histamine dẫn đến phản ứng viêm nặng. Quá mẫn type I có thể tả cục bộ như phát ban, chàm, viêm mũi dị ứng, hen phế quản... hoặc biểu thị toàn thân như sốc do sâu bọ cắn, dị ứng thuốc, sốc phản vệ.
Type II: Quá mẫn gây độc tế bào bởi kháng thể và bổ thể (ban xuất huyết, phản ứng không hợp nhóm máu hoặc yếu tố Rh)
Type III: Quá mẫn do phức hợp miễn nhiễm hay bệnh phức hợp miễn dịch (phản ứng Arthus)
Type IV: Quá mẫn muộn, xảy ra sau 24 giờ hoặc chậm hơn (quá mẫn do xúc tiếp với một số chất như niken, crome, các hóa chất trong cao su, mỹ phẩm...).
Dị ứng là hình thức quá mẫn type I mà những tổn thương bệnh lý xảy ra do một đáp ứng miễn nhiễm quá mức và không hợp lý, gây hủy hoại mô.
Chẩn đoán dị ứng thường dựa trên tiền sử y khoa của mỗi người. Các thể nghiệm thêm về da hoặc máu có thể hữu ích trong một số trường thống nhất định.
Các kháng nguyên gây dị ứng phổ thông
Người ta thống kê được các kháng nguyên gây dị ứng phổ quát bao gồm:
Sản phẩm động vật: Lông thú, chất thải, mạt bụi, gián.
Thuốc: Penicillin, thuốc nhóm sulfamide, thuốc chống động kinh, thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs).
Thực phẩm: tiểu mạch, các loại hạt điều, quả óc chó, đậu nành, đậu phộng, trứng, sữa bò, động vật có vỏ, cá biển.
sâu bọ: Ong, kiến, muỗi.
Bào tử: trong không khí từ nấm mốc có thể kích hoạt một phản ứng dị ứng.
Thực vật: Phấn hoa từ cỏ dại và cây cối cũng như nhựa từ thực vật.
Các chất gây dị ứng khác: Mủ cao su, latex, thường được tìm thấy trong găng tay cao su hay bao cao su; các kim khí như niken.
Các kháng nguyên gây dị ứng này có thể dẫn đến những bệnh dị ứng đa dạng như sốt cỏ khô, dị ứng thuốc, dị ứng thực phẩm, viêm da dị ứng, hen dị ứng và/hoặc sốc phản vệ.
Dấu hiệu và triệu chứng
Dấu hiệu và triệu chứng của phản ứng dị ứng thường khác nhau tùy loại phản ứng dị ứng và tùy theo cơ địa mỗi người. Các biểu đạt có thể giống như những người bị cảm lạnh: Nghẹt mũi, hắt xì, chảy nước mũi, mắt viêm đỏ, sưng quanh mắt. Nặng hơn, bênh nhân có thể bị sưng phù toàn thân, xuất hiện phát ban ngứa ngáy, nổi mày đay hoặc một loạt các triệu chứng khác như mệt, khó thở, chóng mặt, mất ý thức... thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng.
miêu tả ngoài da là dấu hiệu hoặc triệu chứng dễ ghi nhận của tình trạng dị ứng, có thể là kết quả trực tiếp của việc xúc tiếp với chất gây dị ứng. Bệnh nhân có thể có cảm giác ngứa ran trong miệng và cổ họng sau khi ăn một loại thực phẩm; có thể bị phát ban viêm da khi xúc tiếp trực tiếp với một chất gây dị ứng, chả hạn như sản phẩm gột rửa hoặc thực vật.
Các dạng triệu chứng dị ứng ngoài da bao gồm:
Phát ban: Là một trong những triệu chứng phổ thông nhất của tình trạng dị ứng da. Lúc này vùng da dị ứng bị kích thích, đỏ, hoặc sưng phù, có thể đau hoặc ngứa.
Bệnh chàm cấp: Các mảng da bị viêm, rịn nước, ngứa ngáy.
Viêm da tiếp xúc: Các mảng da đỏ, ngứa, phát triển gần như lập tức sau khi xúc tiếp với chất gây dị ứng.
Viêm họng: Họng hoặc cổ họng bị kích thích hoặc viêm.
Mày đay: Nhiều sẩn phù, sưng đỏ, ngứa với các kích cỡ và hình dạng khác nhau phát triển trên bề mặt của da.
Sưng phù mắt: Hai mắt có thể bị sưng híp, chảy nước mắt, ngứa.
Nóng rát: Viêm da dị ứng gây khó chịu và cảm giác nóng rát, châm chích trên da.
Xử trí và dự phòng
Việc xử trí dị ứng cốt là tránh những tác nhân gây ra dị ứng và dùng thuốc để cải thiện các triệu chứng.
Điều trị dị ứng thường bao gồm các loại thuốc kháng histamine để kiểm soát triệu chứng. Bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng dị ứng.
Không có phương pháp nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn phản ứng dị ứng. Cách tốt nhất để ngăn ngừa các triệu chứng dị ứng xảy ra là tránh dùng hoặc tiếp xúc với các chất gây dị ứng. Nếu dị ứng với bụi, có thể giúp giảm các triệu chứng bằng cách lắp đặt các bộ lọc không khí hạp trong nhà và lau bụi nhà thường xuyên. Nếu dị ứng thực phẩm, tránh dùng thực phẩm gây dị ứng là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa các triệu chứng. Nên nhớ là cơ địa mỗi người có thể dị ứng với những thưc phẩm khác nhau. Một chế độ ăn kiêng có thể giúp xác định nguyên cớ gây dị ứng để biết cách phòng tránh cụ thể cho từng cá nhân chủ nghĩa.
Một số thực phẩm do bà mẹ dùng trong khi mang thai có liên tưởng đến dị ứng ở trẻ. Dầu thực vật, các loại hạt và thức ăn nhanh có thể làm tăng nguy cơ trong khi trái cây, rau, cá có thể làm giảm nguy cơ dị ứng. Dùng thêm dầu cá trong khi mang thai và nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ có can hệ đến sự giảm thiểu nguy cơ bị dị ứng. Bổ sung probiotic được thực hành trong khi mang thai hoặc cho trẻ lọt lòng có thể giúp ngăn ngừa viêm da cơ địa. Việc tiếp xúc sớm với các chất gây dị ứng có thể có tác dụng bảo vệ giúp phòng ngừa dị ứng.
BS. Lê Đức Thọ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét